sábado, 8 de octubre de 2011

¿Qué es la clase media?

Me gustaría comprender a qué se refieren nuestros políticos y periodistas cuando hablan de la clase media. En principio lo lógico es pensar en una clasificación por ingresos, dividiendo la población en clase baja, media y alta, así que me he puesto a analizar la pirámide salarial según el INE, a sabiendas de que en nuestro país no es lo mismo cobrar que declarar.
Si dividimos la masa salarial entre el total de trabajadores en España obtenemos un sueldo medio en de 19.000€ brutos. Intuitivamente, a partir de ese dato se me ocurrió pensar que la clase media podría ser (por poner alguna frontera) aquella que cobra entre la mitad del sueldo medio y el doble del sueldo medio. Llamaríamos clase baja a quienes cobran menos de la mitad del sueldo medio y clase alta a quienes cobran más del doble del sueldo medio.
De la web del INE extraigo esta tabla que nos acerca a la realidad salarial de nuestro país, con vistas a profundizar en este concepto.
Intervalos
Nº de  empleados
%
Acumulado
Masa salarial
De 0 a 0,5 SMI
3.405.089

18,45%
18,45%
6.371.007.094

De 0,5 a 1 SMI
2.251.294
5.656.383
12,20%
30,65%
14.684.199.197

De 1 a 1,5 SMI
2.283.950

12,38%
43,03%
25.106.644.263

De 1,5 a 2 SMI
2.678.098
4.962.048
14,51%
57,55%
40.926.651.473

De 2 a 2,5 SMI
2.038.056

11,05%
68,59%
39.756.020.645

De 2,5 a 3 SMI
1.429.632
3.467.688
7,75%
76,34%
34.117.876.767

De 3 a 3,5 SMI
1.047.968

5,68%
82,02%
29.697.044.937

De 3,5 a 4 SMI
831.484
1.879.452
4,51%
86,53%
27.164.269.158

De 4 a 4,5 SMI
653.736

3,54%
90,07%
24.203.313.707

De 4,5 a 5 SMI
497.768
1.151.504
2,70%
92,77%
20.581.092.461

De 5 a 7,5 SMI
916.101

4,96%
97,73%
47.508.999.657

De 7,5 a 10 SMI
250.431
1.166.532
1,36%
99,09%
18.658.065.404

Más de 10 SMI
168.218
168.218
0,91%
100,00%
23.369.940.147

Veamos a quien nos referimos si empleamos ese criterio: de acuerdo con la tabla aproximadamente un 35% de los asalariados serían clase baja, mientras que la clase alta estaría constituida por sólo un 10% de los trabajadores, los que cobran más de 38.000€ brutos al año. Ese 10% de los trabajadores ingresa el 30% de la masa salarial total.
Me sorprende que políticos, tertulianos y periodistas se empeñen en decir que ese sector es clase media, lo que hace evidente su desconexión con la realidad social de nuestro país o su intención de asimilarse a la misma para que cuando decimos que no se deben subir los impuestos a la clase media, todos podamos entrar dentro de ese paquete.
A mí incluso ese umbral me parece excesivo. Haciendo una división por cantidad de personas y no de salario, podría asignarse un 30% de los trabajadores a la clase baja, un 40% a la media y otro 30% a la clase alta. Si hacemos eso, la primera estaría constituida por el 30% de los asalariados que cobran menos del salario mínimo interprofesional. Quienes cobran el alario mínimo (600€  limpios mensuales), y no los mileuristas serían la frontera inferior de la clase media, cuyo límite superior se encontrará en quienes cobran poco más de 2,5 veces el salario mínimo, es decir, unos 19.000€ anuales, dado que sólo un 30% cobra más que esa cantidad. 

Sorprendentemente, 19.000€ brutos son el salario medio según la cuenta incial, por tanto, si asumimos esta distribución de 30-40-30, hoy día ¡quienes cobran el salario medio son prácticamente parte de la clase alta!  

viernes, 30 de septiembre de 2011

El voto indignado en Lugo ante el 20-N

Uno de los lemas de nuestro movimiento es ¡no les votes!, referido al PP y al PSOE. Queremos denunciar con él la estrategia de poli bueno y poli malo que desarrollan en su alternancia en el poder de nuestro país. Sin negar la importancia de determinados avances sociales recientes, consideramos que la subordinación de la política a los poderes económicos justifica sobradamente un voto de castigo a ambas formaciones.

Consideramos que, con más o menos sensibilidad social, el sistema es opresor y caduco, y que debe ser transformado. Al parecer coincidimos en este diagnóstico con una amplia base social que decide pasar del sistema no yendo a votar o votando en blanco, y probablemente también con otros que votan compulsivamente orientados por la tradición, la familia o una falsa impresión de utilidad.
El momento actual es particularmente crítico, pues hoy como nunca antes es probable que en los próximos cuatro años se produzca una crisis sin precedentes del sistema que puede desembocar en unos elevados índices de pobreza y tal vez brotes de violencia y represión. Ante esta posibilidad entendemos que caben dos opciones: una es continuar en el rebaño de los países que van juntos hacia el precipicio social y ambiental sin capacidad de proponer cambio alguno, y otra es dar un volantazo a nuestras prioridades políticas apostando por más justicia social, por el reparto de las cargas y los beneficios entre todos, por una sociedad más cohesionada y solidaria que haga valer su poder democrático sobre los intereses de las minorías adineradas.

La movilización que se precisa para anticiparnos a un futuro de injusticia y violencia debe ser pacífica e inteligente, y debe emplear los cauces que permite la legalidad institucional, es decir, el poder del voto. Mientras seguimos desarrollando propuestas, de cara al 20-N creemos esencial comenzar a erosionar el bipartidismo en nuestro país, incrementando el poder en las Cortes Generales de las formaciones políticas minoritarias. Para ello, debemos ir a votar, y hacerlo de forma pragmática e inteligente. Y si el arma va a ser el voto, debemos conocer cómo funciona.

El voto transformador en Lugo

En Lugo se eligen únicamente cuatro diputados, que siempre han sido para el PP y el PSOE: o bien 2 para cada uno, o bien 3 para el PP y 1 para el PSOE.
Los votos en la provincia de Lugo en las últimas convocatorias electorales (generales 2008 y autonómicas 2010) fueron 105.000-106.000 para el PP (prácticamente invariable), 92.000–68.000 para el PSOE, y 26.000–33.000 para el BNG. La siguiente fuerza política fue EU-IU en 2008 y UPyD en 2010, en ambos casos con tan sólo 2.500 votos.

De acuerdo con la ley D´Hont, para repartir los escaños elaboraremos  una tabla con cuatro columnas (tantas como escaños a repartir). En la primera se pone el número de votos de cada partido, en la segunda el número de votos dividido por 2, en la tercera por 3 y en la cuarta dividido por 4. A continuación se asignan los escaños a las cuatro celdas de la tabla que tengan un número más elevado.
Como decíamos, en 2008 los escaños se repartieron a partes iguales entre los dos partidos mayoritarios. Para que un tercer partido hubiera conseguido representación tendría que tener más de la mitad de los votos de alguno de ellos, cosa que no sucedió, ya que el BNG se quedó lejos de superar la frontera de los 46.181 votos (la mitad de los obtenidos por el PSOE).

Generales 2008
Votos
Votos/2
Votos/3
Votos/4
PP
105383
52692
35128
26346
PSOE
92362
46181
30787
23091
B.N.G.
26355
13178
8785
6589
EU-IU
2246
1123
749
562
UPyD
1102
551
367
276
LOS VERDES
432
216
144
108

En sombreado la asignación de escaños
En las más recientes autonómicas de 2010 el PSOE perdió muchos apoyos, de forma que si se repitieran estos resultados en las generales la cuarta celda habría sido la tercera columna del PP, siendo 3 diputados para el PP y 1 para el PSOE. En este caso la posibilidad de que una tercera formación política obtenga representación estaría mucho más próxima, ya que los 33.000 sufragios del BNG se aproximarían mucho a la mitad del voto del PSOE y a la tercera parte del voto del PP

Autonómicas 2010
Votos
Votos/2
Votos/3
Votos/4
PP
106224
53112
35408
26556
PSdeG-PSOE
68778
34389
22926
17195
BNG
33034
16517
11011
8259
UPyD
2547
1274
849
637
TEGA
1629
815
543
407
EU-IU
1376
688
459
344

En sombreado la asignación de escaños que resultaría si se repitieran los resultados de las autonómicas de 2010
A la vista de los resultados de las restantes formaciones políticas, no parece existir una alternativa al BNG, por lo que objetivamente, e independientemente de las prevenciones ideológicas que cada uno de nosotros pueda albergar sobre este grupo (convendrá a quien las tenga analizar su programa electoral), a mi juicio hoy el voto útil contra el bipartidismo, el que más puede doler a los dos grandes partidos en Lugo, es el voto al BNG.

Dicho esto, ese voto útil (basado únicamente en la aritmética electoral de nuestra provincia) debe ser compatible con el mantenimiento de toda actividad social apartidaria y el trabajo en otros partidos minoritarios que a mi entender deben crecer de abajo arriba, alcanzando implantación a nivel local con vistas a su extensión posterior a escalas más amplias.

martes, 12 de julio de 2011

O suicidio da man invisible

Lembráballe eu aos meus alumnos o conto da galiña dos ovos de ouro, analizando o esgotamento do acuífero manchego das Táboas de Daimiel. Os agricultores sacaban máis auga da que entraba nel polas choivas, polo que cada vez tiñan que sacala de máis abaixo cun maior custo e peor calidade. A única solución ao destino fatal de quedar sen ela era poñerse de acordo e sacar todos menos auga, para teren para sempre, pero en lugar diso produciuse unha carreira por obter os maiores beneficios mentres quedara algunha.
A actual situación dos mercados financeiros paréceme semellante: canto maior é a débeda dos países e maior o interese, máis beneficios para os inversores. Estes especulan incrementando a rendibilidade das súas inversións, e a solución que propoñen os políticos, guiados polos propios mercados, é a das axudas, ou sexa, máis débeda cun maior risco de non ser devolta, e así máis intereses e máis beneficios.
A cuestión é que ese fío non se pode estirar indefinidamente, pois chegará un momento que romperá. A quebra do primeiro país pola súa incapacidade de devolver a súa débeda, cada vez maior e máis cara, incrementará a percepción do risco da débeda dos demais, subindo os seus intereses, o que levará a unha caída de pezas de dominó resultando o proceso nunha no devolución das enormes débedas, e a conseguinte caída do sistema financeiro internacional.
Sorprendíase un enviado soviético ao Reino Unido cando preguntou quén era o encargado de que cada mañá houbera pan en tódalas casas de Londres e lle dixeron que ninguén. Será certo que a man invisible do mercado é capaz de axustar demandas e ofertas mellor que calquera planificación; porén, en tempos como os actuais, nos que semella que o mercado financeiro está a suicidarse, teño medo de pensar se quen leva o temón deste mundo non será o mesmo que reparte o pan en Londres.

domingo, 5 de junio de 2011

Maioría absoluta

A lectura dos resultados das nosas eleccións, de calquera elección, nunca é doada. O pasado día 22 se fixeron en Ribadeo seis ou sete mil eleccións, seis ou sete mil cidadáns opinaron acerca do que pensaban mellor: quén sería o mellor alcalde, quen sería mellor que quedara fóra do concello, se sería mellor votar ou non facelo…  As razóns íntimas do voto de cada un de nosoutros poden ser, ao final, egoístas, xenerosas, comprometidas ou interesadas. O resultado foi o que foi, compendio dos traballos de uns, dos pecados dos outros, da actitude de todos filtrada polos medios, da sorte, da crise, das esperanzas no futuro.
Un resultado que non deixa lugar a dúbidas: algo menos da metade dos ribadenses que votaron aproban a xestión do actual goberno, e iso abonda para que o BNG poida gobernar por catro anos coma mellor lle pareza, dentro sempre da legalidade. É a meu entender o resultado dunha xestión pouco ideoloxizada, de moito traballo e cunha hábil estratexia de presenza nos medios, capacidades que xa o noso alcalde amosou na lexislatura do bipartito.
Esa é a virtude do Bloque ribadense, e o seu pecado. A virtude dun centrismo ideolóxico no que mesmo non se pon o acento na defensa da lingua ou do nome da Ría, na que prima o bo trato cos empresarios locais mais que as reivindicacións tradicionais da esquerda, na que non se amosan especiais movementos a prol da conservación do medio natural ou do patrimonio histórico.
Faise así unha gobernanza pragmática e intelixente tratando de avanzar á mesma velocidade da evolución da mentalidade dos veciños, sen sorpresas, sen exixencias, a modiño, facendo o que se vai podendo. Esgrimindo a crise, pouco se pode facer, pouco se fai, afórranse os cartiños, redúcese a débeda, vaise ás procesións, amagamos pero non damos, falamos con todo o mundo, un sorriso e imos cara adiante, traballando. A cousa funciona, e probablemente este goberno pode repetir unha e outra vez se segue a gobernar deste xeito.
Porén, teño para min que os políticos, como xa escribín antes, deberan ir por diante da sociedade, e espero máis da lexislatura que agora se inicia. Ao contrario que outros comentaristas da actualidade, eu vexo ben os talleres de saúde sexual, risoterapia ou calquer outro que permita saír da casa a moitas mulleres do rural, pero espero moito máis delas que o mero entretemento, gustaríame velas cunha presenza pública máis activa, presidindo por exemplo as comunidades de montes. A nova lei pola que as mulleres rurais aparecerán como empresarias ao 50% cos seus maridos pode axudar nesa linea. Falta fai.
En cultura, penso que é un auténtico luxo a programación que gozamos en Ribadeo, pero espero máis, espero o inventario, sinalización e protección do noso patrimonio arqueolóxico, ou mesmo talleres de verán das facultades de arqueoloxía. Espero manter a música pero afondar no teatro, a lectura e a literatura.
En urbanismo, espero a finalización do PXOM, pero tamén unhas normas subsidiarias que obriguen a implementar a eficiencia enerxética, e tamén campañas para promover a rehabilitación da envolvente térmica dos edificios para aforrar combustible e reducir as emisións contaminantes. Espero tamén una aposta seria para reducir a dependencia do vehículo privado, tanto na vila como nos enlaces cos concellos limítrofes, coa FEVE como estrela invitada. Espero un uso intelixente e comprometido das taxas e impostos municipais que serva para orientar o uso adecuado e sostible dos terreos e garanta a entrada de recursos  no concello. Tamén un estrito control das inversións municipais e doutras administracións no noso concello, en particular un maior control da utilidade das escolas taller e en xeral do emprego das subvencións e convenios para a finalidade axeitada.
Espero, no rural, que saian as plantacións de eucalipto das parcelas de concentración, e que eses terreos poidan incrementar a base territorial das explotacións gandeiras, que se cumpra a Lei de Incendios, que se fomente a concentración e a ordenación forestal empregando as ferramentas das novas normativas. Espero, en fin, que a aprobación da ordenanza da participación cidadá non deixe sen forza o desenvolvemento da axenda 21 Local, tan en consonancia cos recentes movementos sociais do 15M.
Espero decisión para o que sexa competencia municipal e exixencia para o que dependa doutras administracións. Espero, en definitiva, que a maioría absoluta sirva para dar un salto ao substancial, da xestión á política, da timidez a unha pedagoxía de paso firme,  que evidencie que as cousas se poden facer doutro xeito, que se pode loitar coas inercias históricas, que hai unha xeración nova que quer traballar, que manterse no goberno non é o obxectivo senón a ferramenta para un cambio hoxe mais que nunca imprescindible.

Valentía, ideas, transparencia, pedagoxía, man esquerda, confianza, participación, traballo.